Իւրաքանչիւր Ապրիլ 24-ի առաւօտ հայոց մտորումներուն կի -
զակէտը հանդիսացած է մեր պատմութեան ամենաողբեր գա կան
էջը:
Ցեղասպանութեան տապարի հարուածը շրջած է հայոց պատ -
մութեան բնականոն հոլովոյթը, որուն հետեւանքները անհնար է
ամոքել` հակառակ ժամանակներու փոփոխութեանց, սերունդ -
ներու յաջորդականութեան եւ անցեալի բարքերու անէացումին:
Ո՞վ կրնայ առարկայական կերպով խորաչափել մարդկային
զոհերու կողքին տարածքային կորուստը, մշակութային աղէտը,
բարոյահոգեբանական չսպիացող վէրքերը, տնտեսական եւ
նիւթական վնասները:
Այսօր, 102 տարիներ մեզ կը բաժնեն այդ մահասարսուռ թուա կա -
նէն: Ցեղասպանութենէն հրաշքով վերապրածներու սե րունդ ներ
յաջորդեցին զիրար` առանց մոռնալու նահատակներու տա կա -
ւին աղաղակող ճիչը: Եղեռնագործներու սադայէլական ծրա գիրը
ձախողած էր իր ամբողջական նպատակով` քանզի վերապ րող ներ
գիտակցօրէն ստանձնեցին իրենց զոհերուն նուիրական դատը:
Տոչորող աւազներն ու եաթաղանին դաժանութիւնը չկրցան ի
սպառ ջնջել հայութեան կամքն ու կեանքին փարելու հերոսա կան
ոգին: Կեանքն ու գոյապայքարը շարունակուեցան բնու թեան
օրէնքին համաձայն: Եւ մեռելներէն յարութիւն առաւ հայը որպէս
արժանի պատասխան ջարդարար ոսոխին եւ անոպայ թուրքին:
Սուգ էր չորսդին, բայց ոչ յաւերժական սգահանդէս. կորուստն էր
համատարած, բայց ոչ կորուսեալը յաւիտենական: Վերածնուն -
դը եղաւ հրամայական` ի հեճուկս եղերամայրերու, յուսալքու -
թեան եւ անճրկումին:
102 տարիներու ընթացքին ունկնդիրը եղանք բազմաբնոյթ
ղօղանջներու.- խունկ ու աղօթք, սգահանդէս, ոգեկոչում եւ հսկում,
պայքարի կոչ, դատ ու պահանջագիր, աղերսանք եւ խնդրանք,
յարատեւ պայքար, վրէժ եւ հաւաք, ցոյց ու գիտաժողով, գիրք ու
յուշամատեան, յուշեր փշաքաղիչ եւ անմոռացութեան վճիռ: Իսկ
վերջին տարիներուն` տեղի-անտեղի յանկերգուող` պահանջա -
տէր ենք, յիշել եւ պահանջել: Բայց... մնաց ամենակարեւորը`
հաշուե յարդարը:
Արդէն հասած է ժամը ունկնդիրը ըլլալու հաշուեյարդարի ղօ -
ղանջին եւ խիզախօրէն առաջադրելու հետեւեալ հարցը` ո՞ւր
հասանք ցարդ. յստակօրէն հարցադրելու` ի՞նչ են մեր նպատակ -
ները. անցեալի կապանքներէն դուրս գալով բարձրաձայնելու`
ո՞րն է մեր այսօրուան եւ վաղուան քայլերը: Եւ ապա` ո՞ւր կ՚ըն -
թանանք ազգովին այս ընթացքով, ո՞ւր կրնանք հասնիլ այսօր
որդեգրած մեր մարտավարութեամբ: Հաշուեյարդարի ղօղանջին
հետեւելով պիտի չþըսե՞նք` ինչպիսի՞ առաջնահերթութիւններ
կան մեր առջեւ ծառացած:
Անտարակոյս, ժամանակը պարտաւորեցնող գործօն է մար -
դու եւ ժողովուրդներու կեանքին մէջ: Ժամանակավրէպ լոզունգ -
ներ` կրնան դառնալ անհեթեթութիւններ` եթէ հեռու են իրապաշ -
տութենէ. պայթուցիկ կարգախօսներ կը դառնան ծիծաղաշարժ`
եթէ չեն մօտենար իրականութեան: Երազներու եւ հեշտօրօր քա -
րոզներու օրերը վաղո՜ւց մտած են պատմութեան գիրկը: Ու րեմն`
կը հարկադրուինք ակամայից վերատեսութեան ենթարկելու այն
ըմբռնումներն ու կարծրատիպերը, որոնք մօտիկ անցեալին եղան
ուղեցոյցներ մեր հաւաքական մտածողութեան եւ դաստիա րա կութեան:
Ժամանակն է մտածելու եւ գործելու այսօրուան եւ վաղուան
համար: Սա է ղօղանջը հաշուեյարդարի:
Այսօր, իրապաշտ մօտեցումով, կրնանք շուտով համոզուիլ, որ
Մեծ Եղեռնի նահատակներուն առաջին թելադրանքը պիտի
ըլլար` պահպանե՛լ եղածը, գուրգուրալ այն հողին, որ մեր հա -
կակշիռին տակն է: Հեռաւոր ափերէ, օտարաշունչ ցուրտ անկիւն -
ներէ լսուող ճառերը առաւելագոյնս կը նմանին ցանկատեսու -
թեանց, երազներու եւ պղպջակներու: Հայաստանի Հանրապե -
տութիւնը կը մնայ կորիզը հայութեան եւ զարմանք կրնայ պատ -
ճառել այն երեւոյթը, որ մարդիկ առկայ հայրենիքը լքած` մեծմ
եծ խօսքերով կþերազեն ցանկալին, հեռաւորը: Ո՞վ կրնայ ժխտել,
որ առանց կայուն կռուանի, պինդ կորիզի կրնանք քայլ մը իսկ
մօ տենալ մեր նպատակներուն:
Հաշուեյարդարի ղօղանջը ցաւալիօրէն դաժան է եւ բիրտ, ո -
րովհետեւ 102 տարուան ընթացքին ոչ միայն շօշափելի առաջ ըն -
թացի մասին չենք կրնար խօսիլ, այլեւ` համատարած նահանջի
համայնակուլ հոսանքը քայլ առ քայլ կը կլանէ բոլորս: Ժամա -
նակը կը թաւալի ի հեճուկս հայութեան եւ առանց սթափ հաշուե -
յարդարի` կրնանք առաւել խրիլ ձուլման ճահիճին մէջ:
Հաշուեյարդարի ղօղանջը խորքին մէջ կոչն է զգաստ վերա -
գնահատութեան անցեալին եւ մարտահրաւէրը գալիք մարտա -
վա րութեան քաղաքական, գիտական, տնտեսական, բարոյա հո -
գեբանական առումներով: Հայաստանի եւ Արցախի սահմաննե -
րուն դիւրաբեկ անվտանգութիւնը, Հայաստանը կրծող եւ թուլցնող
հանգամանքներուն խորացումը, սփիւռքեան կառոյցներէն ան -
մխիթար կարգավիճակն ու այլասերող հայկական հաւաքակա -
նու թիւնները բնականաբար մտածել կու տան` այս անկազմա -
կերպ իրավիճակով կրնա՞նք ներկայանալ որպէս իրաւատէր
կամ պահանջատէր: Պիտի գա՞յ օրը երբ իրապաշտութիւնը պի -
տի ըլլայ ուղեգիծը մեր միասնական դատողութեան: Պիտի տես -
նե՞նք այն պահը` երբ թօթափած ենք երազամոլութեան եւ վերա -
ցապաշտութեան ծանր բեռը:
Ոմանք Ապրիլ 24-ը վերածած են յարմար պահու` յանուն նա -
հատակներու ոգեշունչ պատգամներ փոխանցելու, ուրիշներ`
հակաթրքութիւն ցուցադրելու, ոմանք` սպառնալիքներ եւ զգու շա -
ցումներ բաշխելու կամ վրիժառութիւնը փառաբանելու: Սա կայն`
ինչո՞ւ կը խուսափինք հաշուեյարդարէն, այսինքն` մենք զմեզ
վերաքննելու եւ իրականութենէ մղուած իրապաշտ քայլեր
որոնելու: Հաշուեյարդարը ե՛ւ անհատական ե՛ւ հաւաքական
պատասխանատուութիւն է, հրամայական պահանջ. մինչեւ իսկ
առաջին օրակարգ՝ ի խնդիր շրջահայեաց, իրատես եւ հեռատես
քաղաքականութեան:
Ապրիլ 24-ը ուխտի օր է: Ղօղանջներ կը լսուին ամէնուրեք եւ
ամէն բնոյթի: Ղօղանջներ` անմեղ նահատակներու, անշիրիմ հե -
րոսներու, վերապրողներու, պայքարող փաղանգներու, աննման
քաջերու եւ հայրենիքի զինուորներու: Աւելին` ղօղանջ հաշուե -
յարդարի, որպէսզի հիմքերը դրուին յառաջիկայ քայլերուն, վաղ -
ւան հորիզոնին: Եւ այդ հիմքերը կարելի է շօշափել միմիայն հայ -
րենիքի մէջ եւ հայրենիքի շուրջ: Զօրացնե՛լ այդ հիմքերը, որպէս -
զի իմաստաւորուի մեր պայքարին բովանդակութիւնը, ապրիլ եան
զոհերու բոսոր արիւնը, մեր սերունդներուն ազգային, գա ղա -
փարական դաւանանքը:
Ապրիլ 24-ի հաշուեյարդարի ղօղանջը ելակէտն է մերօրեայ
գոյութեան եւ ճանապարհը մեր մեծ տեսլականին:

recommend to friends
  • gplus
  • pinterest

Աւելցնել մեկնաբանութիւններ

Մեկնաբանություններ