Տարածուած ասոյթ է` «աշխատանքը կը գեղեցկացնէ մարդը»: Ուս -
տի, տրամաբանօրէն կը հետեւի` աշխատաւորութիւնը կը գեղեցկացնէ
մարդկութիւնը:
Մայիս 1-ին մեր ուշադրութիւնները կþուղղուին դասակարգային այն
հակասութեան վրայ, որ անցեալէն գալով` կը մնայ հրատապ օրակարգ
տարբեր երկիրներու մէջ: Իրաւազրկութեան դառնութիւնը միշտ ալ բոր -
բոքած է սիրտերը այն շերտին հոծաթիւ անդամներուն, որոնք հակառակ
արդար քրտինքի եւ անդուլ աշխատանքի` մնացած են լուսանցքային`
իրենց պատկանած հաւաքականութենէն, յափշտակուած են առանց
գնահատանքի եւ լլկուած` ամենածայրայեղ միջոցներով: Թերթենք
պատմութեան էջերը եւ ի՜նչ զարմանք` ան կը թաւալի դասակարգային
գօտեմարտի կուռ շարայարումով: Ափ մը վաշխառուներ, ամենաստո -
րին հնարամտութիւններով, իրենց քմայքին թիրախը դարձուցած են
խոնարհ եւ ճնշեալ խաւին զանգուածները: Անոնք արհամարհած են
իրենց ենթականերուն արդար աշխատանքը եւ ստեղծած ոսկէ ապա -
րանքներ` ի հեճուկս բանուորին, մշակին, հացակարօտ մանուկներու եւ
թշուառացեալ կիներու:
Ո՞վ ստեղծած է մարդու կողմէ մարդու շահագործման այս ապառողջ
դրոյթը, եթէ ոչ` նոյնինքն մարդու ընչաքաղցութիւնը, ամէն ինչ ունենալու
անկոպար ոգին, չյագեցող ախորժակը: Ո՞վ այս բոլորիս պատկանող
արեւուն տակ եւ երկրին վրայ բաժնած է ընկերութիւնը վերնախաւի եւ
ստորին շերտի միջեւ, եթէ ոչ` մարդու չարութիւնն ու անկուշտ ագահու -
թիւնը: Ո՞վ աշխատող մարդուն արդար վաստակը իւրացուցած է աներե -
սաբար, եթէ ոչ` այն մարդը որ անպատժելիութեան զգացումով դրսեւո -
րած է սանձարձակ վարքագիծ: Այս մթնոլորտին մէջ խաթարուած է
մարդոց յարաբերութիւնները եւ ծայր առած է դասակարգային պայքա -
րի երկարատեւ տարեգրութիւնը:
Մայիս 1-ը դարձաւ այս հակամարտութեան խորհրդանիշը, երբ
աշխատաւոր դասակարգը ի գին անհուն զոհողութեանց ստացաւ իր
իրաւունքներէն մաս մը: Բանուորութիւնը իր բազուկով դարբնեց իր
ճակատագիրը: Բանուորութիւնը երբ հաստատ կամքով վերածուեցաւ
բանակի, ունեցաւ զինակիցներ գիւղացիութենէն եւ մտաւորական դա -
սէն, խախտեց չարաշահող խաւին մենատիրութեան հիմքերը: Բնական
է, որ վերնախաւը ինքնակամօրէն պիտի չզիջէր իր գերակայութեան
բարդոյթէն, հեշտութեամբ տեղի պիտի չտար ենթադրաբար իրմէ կախ -
եալ դասակարգին դիմաց, բարի կամեցողութիւնը պիտի չփափկացնէր
անոր կոշտ սիրտը: Այլ` գաղափարական ու մարտական ուժն էր որ
իրաւունքներ պիտի շնորհէր բանուոր դասակարգին:
Ճնշեալ դասակարգին ընդվզումները նախապէս տարերային էին,
ինքնաբուխ, անկազմակերպ: Ճնշողը տէր էր ահագին լծակներու եւ
դաժան` միաժամանակ: Սակայն, ընկերվարութիւնը իր գաղափարա -
խօսներով, նուիրեալներով, հաւատաւոր հետեւորդներով եւ մինչեւ իսկ
նահատակներով գաղափարական եւ յեղափոխական աւիւն ներարկեց
բանուոր դասակարգին: Բանուորը կապանքող շղթաները սկսան փշրուիլ`
երբ ան գործածեց բազուկ ու կռան: Անոր միացաւ մշակը իր բահով ու
բրիչով: Միտքի ուժը` իր տեսութիւններով եւ գրիչով: Սոցիալիզմը ձեւ ու
կերպարանք տուաւ աշխատաւորութեան պայքարին ու դատին: Արդար
քրտինքն ու բարի վաստակը եղան յեղաշրջիչ գործօններ պատմութեան
միապաղաղ երթին: Ընկերվարութիւնը զօրաշարժեց բանուոր դասա -
կար գը, որ ստանձնելով իր պատմական առաքելութիւնը մայիս մէկեան
ցոյցերով հետզհետէ ձեռք ձգեց իր տեղն ու դիրքը ընկերութենէն ներս:
Պատահական չէր, որ շուտով այդ գաղափարախօսութեամբ կլանուե -
ցան միտքի տիտաններ, անոր միացան մարտունակ շարքեր, իւղոտմրոտ
արդարութեան զինուորներ, կտոր մը չոր հացի հետամուտ չարա -
շահուածներ: Եւ այդ համախումբ եւ նպատակասլաց պայքարը իմաս -
տաւորուեցաւ Մայիս մէկով: Այսպիսով Մայիս մէկը դարձաւ արդար
աշխատանքի ու վաստակի օր:
Հայ իրականութենէն ներս այս զօրաշարժող հոսանքին նախակարա -
պետները հանդիսացան հնչակեանները, որոնք, ազդուած Եւրոպայի
մէջ խլրտացող ընկերային յուզումներէն, մտաւորական խմորումներէն,
ցոյցերէն եւ բախումներէն, եկան այդ գաղափարներուն սերմերը տար -
տըղնելու հայ կեանքէն ներս: Բախումը ակնյայտ էր խաւարամտութեան,
աւատապետութեան, տգիտութեան եւ պահպանողականութեան հետ:
Հնչակեաններ հաւատացած էին, որ ազգային ազատագրական պայքա -
րը կþըլլայ թերի եւ արատաւոր, եթէ չկայ ընկերային ազատութիւն, դա -
սա կարգային հաւասարութիւն եւ արդար վարչակարգ: Անոնք օղակուած են
իրարու սերտօրէն: Հետեւաբար, ընկերվարութիւնը գաղափարախօսա -
կան զէնքը հանդիսացաւ Ս.Դ.Հնչակեան Կուսակցութեան, որուն ծոցէն
ծնան գաղափարի անձնդիր մարտիկներ, տեսաբաններ ու գործիչներ:
Պոլիս, Պաքու, Թիֆլիս եւ այլուրեք աշխատաւորներ անմիջապէս միա -
ցան անոր շարքերուն` իրենց տառապանքներուն փրկութիւնը տեսնելով
հոն: Որովհետեւ, որպէս հայ եթէ անոնք ճնշուած էին ազգային առումով,
ապա որպէս մարդ իրաւազրկուած էին ընկերային գետնի վրայ:
Այս օրերուն, թէեւ նախկին տարողութեամբ չկան անցեալի հակա -
սութիւնները, զգալի է որ դրամատիրութիւնը որոշակի ետքայլ կատա -
րած է իր դիրքերէն, փորձեր կþըլլան մեղմացնելու ընկերային լարուա -
ծութեան սրութիւնը, բայց կարգ մը երկիրներ կþորդեգրեն դրամի միջո -
ցաւ այլ երկիրներ ստրկացնելու քաղաքականութիւնը: Քանի մը առանձ -
նաշնորհեալ եւ հարուստ երկիրներ, աշխարհի նիւթական կարողութիւնը
իրենց ափերուն մէջ ժողվելով, որոշումներ կը պարտադրեն աստ եւ անդ:
Վարկերով, պարտքերով, տոկոսներով, շահաբաժիններով դրամատի -
րու թիւնը իր տգեղ թաթը կը հաստատէ բազմաթիւ երկիրներէ ներս: Այս
շահագործման աւելի կատարելագործուած ձեւ չէ՞ միթէ: Այս նոր շղթա -
ներ ցուցադրելու արդիական միջոց չէ՞ արդեօք: Անցեալը կը կրկնուի
նոր տարազով եւ նոր եզրոյթներով: Էութիւնը կը մնայ նոյնը:
Սակայն, Մայիս մէկը կը մնայ պայքարի խորհրդանիշ այն բոլոր
պայ քարներուն, որոնց նպատակն է արդարութիւնը, ընկերային հաւա -
սա րութիւնը եւ աւարտակէտը մարդու կողմէ մարդու շահագործման:
Աշխատաւոր դասակարգը եւ մարդը գեղեցկացնող աշխատանքը մինչեւ
վերջ պիտի չդառնան զոհերը խտրականութեան եւ յափշտակութեան:

recommend to friends
  • gplus
  • pinterest

Աւելցնել մեկնաբանութիւններ

Մեկնաբանություններ