Հաւանաբար քիչ է թիւը այն հայ
մարդոց Հայաստանի կամ Սփիւռ -
քի մէջ, բացի հնչակեան շրջանա -
կէն, որոնք ակնածանքով կը յիշեն
15 Յունիս 1915 թուականը, որ -
պէս պատմական աննախընթաց
ազգային արկած կամ ողբերգու -
թիւն, որ իր խորքով եւ իմաստով
կարելի է համազօր նկատել իբրեւ
անբաժան մասը Ապրիլ 24-ին ձեր -
բակալուած, աքսորուած եւ նահա -
տակուած մեր ազգի ղեկավար
մտքին ու դասին։ Արդարեւ, երբ
թուրքը մութ գիշերով եւ լուռ ու
մունջ միջոցներով Ապրիլ 24-ին կը
ձերբակալէր հայ միտքի ներկա -
յա ցուցիչները եւ աքսորի արա հետ -
ներուն մէջ կը ջարդէր ուղեղները
հայ հանճարին, ան եօթը շաբաթ
ետք, Յունիս 15-ին, արար աշխար -
հի աչքին առջեւ եւ օր ցերեկով,
բացօթեայ ցուցադրութիւն կը կա -
տարէր իր մայրաքաղաքի ամէնէն
հռչակաւոր Պայազիտ հրապա րա -
կին վրայ՝ ցոյց տալով կախաղա -
նի վրայ անկենդան դարձած մար -
մինները հայ յեղափոխական նե -
րու, որպէս պատիժ անոնց պայ -
քարին՝ ազատ ու անկախ Հայաս -
տանի ստեղծման համար, եւ որ -
պէս դասատու հարուած՝ հայ յե -
ղափոխական ոգիով մղուածնե -
րուն։
Բացէ՛ք էջերը ազգային ազա -
տագ րական մեր պայքարի պատմու -
թեան եւ հոն պիտի տեսնէք, որ ոչ մէկ տեղ Հնչակեան Քսան Կախաղաններու զոհաբերման
նման հաւաքաբար ձերբակալուած, ամբաստանուած, դատուած եւ կախաղան հանուած են
հայեր թուրքին կողմէ՝ ազատ ու անկախ Հայաստան ստեղծելու մեղքը գործած ըլլալու յան -
ցանքով մեղադրուելով։ Աջէն ու ձախէն լքուած, շահախնդիր հարուստին կողմէ հարուածուած
եւ սովետ բռնատէրին կողմէ արհամարհուած հնչակեանը այս պատմական իրականութիւնը
չկրցաւ դժբախտաբար «ծախել» հայութեան, ինչպէս ըրին ուրիշները։ Գուցէ որովհետեւ
Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան շրջանին դարձած էր թուրքին կողմէ գլխատուած մարմին,
եւ կամ գուցէ սովետական իշխանութեան տակ իր «մայր կուսակցութիւն» կոչումին անսալով՝
«մայրութիւն» կիրարկեց եւ տուաւ իր զաւկին իր ամբողջ ունեցածը...։
Այժմ, սակայն, մեր Երրորդ Հանրապետութեան շրջանին, կþարժէ վերստին ակնարկ մը
նետել Հնչակեան Քսան Կախաղաններու ներկայացուցած չափին ու իմաստին վրայ, եւ Յունիս
15-ին տալ համազգային տարողութեամբ նշուելու արժէքը, ինչպէս Ապրիլ 24-ինն ու Մայիս 28-
ինն են։ Արդէն, գիտական մակարդակի վրայ, հայաստանցի վաստակաւոր պատմաբաններ,-
Աշոտ Մելքոնեանի, Գրիգոր Ջանիկեանի եւ Ամատունի Վիրապեանի նման,- գրած եւ խօսած
են Հնչակեան Քսան Կախաղաններուն ներկայացուցած խորհրդանշական բարձր արժէքին եւ
իմաստին մասին։ Կը մնայ, որ հայրենի իշխանութիւնները, մէկդի դրած քաղաքական շա հա -
բաժինի նժարով կշռելու իրենց միտումները, գործեն այնպէս, որ հայ ազգային ազատագրա -
կան պայքարի առաջաւոր տիտաններուն ու հերոսներուն, ինչպէս Զօր. Անդրանիկ, Գարեգին
Նժդեհ եւ Փարամազ, տրուի համահաւասար ճանաչում ու մեծարում։ Հայաստանի հարաւը
գտնուող Մեղրի գիւղաքաղաքին մէջ հնչակեաններու ջանքերով բարձրացած արձանը Մեծն
Փարամազ անունով ճանչցուած Մատթէոս Սարգիսեանին՝ կը սպասէ ու պիտի շարունակէ
սպասել այն օրուան, երբ Հայաստանի մէջ պետական մակարդակով մարդիկ, ծաղկեպսակ ի
ձեռին, պիտի խոնարհին իր առջեւ՝ անոր տալով յարգանքը եւ մեծարումը, որուն արժանի
դարձած են ուրիշներ։ Եւ սփիւռքահայ կեանքի ընթացքը դէպի գործակցութիւն ու համերաշ -
խութիւն տանող ողջունելի աշխատանքովը մեր աւանդական կուսակցութիւններուն՝ թող
շարժի այնպէս, որ Յունիս 15-ը դառնայ համընդհանուր սփիւռքահայութեան կողմէ ճանչցուած
ու յարգուած ՕՐ եւ ՏՕՆ ՀԱՅ ԴԱՏԻ, որովհետեւ Արեւմտահայաստանի բռնագրաւեալ հողե -
րուն վրայ ազատ ու անկախ Հայաստան մը ստեղծելու մեղքով ու յանցանքով կախաղան
հանուած եւ նահատակուած ՔՍԱՆՆԵՐՈՒՆ ԴԱՏԸ՝ դատն է համայն հայութեան եւ ոչ միայն
հնչակեաններուն։

ՄԵԹՐ ՊԱՐԳԵՒ ԴԱՒԻԹԵԱՆ

recommend to friends
  • gplus
  • pinterest

Աւելցնել մեկնաբանութիւններ

Մեկնաբանություններ