Յարգելի ընկերներ,
Մեր ժողովուրդի պատմութեան գերակշռող հանգրուան նե -
րուն մէջ յարատեւ պայքարի, գոյակռիւի առկայութեան պատ -
ճառը Հայաստան աշխարհի աշխարհագրական դիրքն է, որ
դարերու ընթացքին շրջապատուած է հակառակորդներով եւ
թշնամիներով:
Փոխուած են ժամանակները, փոխուած են պայքարի եւ
ինքնապաշտպանութեան միջոցներն ու ձեւերը: Բայց վերջին
վեց եւ եօթը հարիւրամեակներու ընթացքին, թշնամիները՝
թուրքն ու աւելի ուշ՝ ազերին, մնացած են նոյները:
Անոնց դէմ տարուած անողոք պայքարի եւ անհաւասար
ուժերով պատերազմներու ընթացքին ունեցած ենք կորուստ -
ներ, երբեմն ալ յաջողութիւններ: Կարողացած ենք պահպանել
մեր գոյութիւնը մեր բռնագրաւուած հայրենիքի մէկ բաժինին
մէջ, ի տարբերութիւն մեզի հարեւան քանի մը ազգերու, որոնք
արդէն հիմա չկան:
Պատմութեան ընթացքին արձանագրած ենք անզիջելի հե -
րոսական էջեր, որոնք առ այսօր փորագրուած են մեր բոլորին
յիշողութիւններուն մէջ:
Իր հիմնադրութեան օրէն՝ 1887 թուականէն, Սոցիալ Դեմոկ -
րատ Հնչակեան Կուսակցութիւնը որեւէ ժամանակ անմասն չէ
մնացած եւ իր քաջարի մասնակցութիւնը բերած է վերոյիշեալ
պայքարներուն եւ կամ ինքնապաշտպանութեան կռիւներուն:
Ան իր կարողականութիւնը միշտ ալ ի գործ դրած է ծառա -
յելու հայ ժողովուրդին, անոր մէջ միշտ վառ պահելով հայրե -
նիք վերադառնալու ցանկութիւնն ու ընկերային արդարու -
թեան սկզբունքները:
Կազմած է ֆիտայական խումբեր: Մասնակցած եւ շատ յա -
ճախ գլխաւորած է ինքնապաշտպանութեան կռիւներ, կազ -
մա կերպած է ցոյցեր եւ ապստամբութիւններ:
Հայ ժողովուրդի պատմութեան փառապանծ էջերէն մէկն ալ
կը պատկանի Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակեան Կուսակցութեան
Քսան Անմահներուն, որոնք 102 տարիներ առաջ այսօրուան
պէս, 15 Յունիսին, Պոլսոյ Սուլթան Պայազիտ հրապարակին
վրայ կախաղան բարձրացան թուրք ոճրագործ իթթիհատա -
կաններու ձեռքով:
Յարգելի ընկերներ,
Այսօրուան խօսքիս մէջ չեմ ուզեր առաւել շեշտը դնել, թէ
ինչ պէս նահատակուեցան Քսանները, որովհետեւ բազմիցս
արտայայտուած ենք այդ մասին եւ դուք քաջ տեղեակ էք
Ս.Դ.Հ.Կ.-ի 7-րդ ճակատագրական համագումարին մասին,
1913 թուականին, որտեղ առնուեցան անկիւնադարձային եւ
ճակատագրական որոշումներ, եղան դաւադրութիւններ ու
մատնութիւններ, որոնց հետեւանքով կատարուեցան ձերբա -
կալութիններ, դատավարութիւն եւ կախաղաններ:
Այսօր պէտք է հարց տանք, թէ ինչո՞ւ նահատակուեցան
Փարամազն ու Վանիկը, Արամ Աչքպաշեանը, Տոքթ. Պեննէն եւ
մնացեալ 16 ընկերները.....
Այս ընկերները իրենց խիզախութեամբ եւ մտային կարողա -
կա նու թեամբ կը համարուէին ոչ միայն Հնչակեան Կուսակ -
ցութեան, այլ նաեւ հայ ժողովուրդի ընտրանին:
Պարզ էր, որ Իթթիհատը պիտի զգուշանար անոնցմէ, քան -
զի անոնք թրծուած էին հայրենիքի սիրով եւ գաղափարի հա -
մոզումով: Կարող էին ինքնավստահօրէն կազմակերպել եւ
առաջնորդել հայ ազատագրական պայքարը:
Անոնք իրենց կեանքի գնով վճարեցին իրենց պատկանած
կուսակցութեան քաղաքական դիրքորոշումը, որ առաջին օրէն
իսկ մերժած էր Իթթիհատ-Հայութիւն գործակցութիւնը, անոր
մէջ տեսնելով դաւադրութեան մը որոգայթը:
Քանզի ի պատիւ մեզի, յարգելի ընկերներ, այդ օրերուն մեր
ղեկավարութիւնը իւրայատուկ հեռատեսութեամբ եւ արթնամը -
տու թեամբ քօղազերծած էր Իթթիհատի «Հաւասարութիւն,
Եղբայրութիւն» լոզունգի ետին թաքնուած ցեղասպանութեան
ծրագիրը, եւ համայն հայութեան զգուշացուցած էր հայ ժողո -
վուրդին դէմ գործադրուելիք եղեռնագործութենէն եւ ցեղաս -
պանութեան վտանգէն:
Վերջապէս, գլխաւոր պատճառներէն մէկն ալ այն է, որ
անոնք Քսաններուն եւ իրենց պատկանած Սոցիալ Դեմոկրատ
Հնչակեան Կուսակցութեան ծրագիրներուն մէջ կը տեսնէին
անկախ Հայաստանի մը գաղափարը, անջատ Թուրքիայէն, որ
կը կատղեցնէր եւ կը սարսափեցնէր թուրքը:
Իսկ Քսանները, ինչպէս վերը նշեցի, որպէս հայ ժողովուրդի
մտքի եւ բազկի ընտրանիներ, ոչ միայն կարող էին կազմակեր -
պել կամ առաջնորդել հայ ազատագրական պայքարը, այլ
անոնք հմտօրէն ղեկավարեցին իրենց տեսլականը՝ Արեւելքի
հորիզոններուն վրայ շողշողացող Հայաստանը, որ իրագործուե -
ցաւ իրենց նահատակութենէն քանի մը տարիներ ետք:
Յարգելի ընկերներ,
Երեք տարիներ առաջ, Հայոց Ցեղասպանութեան հարիւրամ -
եակին առիթով, նշեցինք նաեւ Քսան Կախաղաններու նա -
հատակութեան 100-ամեակը:
Այդ տարին իւրայատուկ կերպով նշեցինք Քսաններու նա -
հատակութեան 100-ամեակը աշխարհի չորս ծագերուն: Ամէ -
նէն յատկանշականն էր, սակայն, Մայր Հայրենիքի մէջ ոգեկո -
չումը, մասնակցութեամբ Սփիւռքի եւ Հայրենիքի մեծ թիւով
հնչակեան երիտասարդներու եւ երիտասարդուհիներու:
Պահանջեցինք եւ այսօր ալ կը պահանջենք Հայրենիքի մէջ
ունենալ Քսաններու անունը կրող պողոտայ մը, իսկ Եռաբլու -
րի մէջ անոնց ի պատիւ պանթէոն մը:
Քսանները կը պատկանին համայն հայութեան:
Այսօր ես հարց պիտի տամ, թէ այս բոլորը ինչո՞ւ համար
տակաւին չեն իրագործուած: Այս հարցումը կþուղղեմ ձեզի՝
յարգելի ընկերներ, ինչպէս նաեւ աշխարհի չորս ծագերուն մէջ
գտնուող հնչակեան ընկերներուն:
Ո՞ւր ենք մենք Քսաններու պատգամներու իրագործման ճա -
նապարհին մէջ:
Կը փափաքիմ, որ այս հարցումը իւրաքանչիւր հնչակեան
իր կեանքին մէջ անգամի մը համար ինքն իրեն հարց տայ:
Քանզի ուր որ կը գտնուիս, նկատի կþառնուիս քու ուժերովդ,
ձայներովդ, քուէներովդ, նաեւ քու միասնականութեամբդ, որ
Քսաններու կարեւոր պատգամներէն մէկն էր: Իսկ կուսակցու -
թեան մէջ այդ մէկը կþիրագործուի միմիայն մեզ բոլորս միացնող
զոյգ գրքոյկներով, ո -
րոնցմէ մէկը կը կոչուի
ծրագիր, իսկ միւսը՝
կանոնագիր:
Ասոնցմէ դուրս տե -
ղի ունեցող անհնա -
զանդութիւնները,
պոյ քոթները, ստորա -
գիր եւ անստորագիր
նամակները մեզ բո -
լորս տեղ չեն հասցը -
ներ, իսկ անոնց վըս -
տա հողներուն՝ առա -
ւել եւս:
Ուստի, Քսաններու
ան նախապայման
այս միասնականու -
թիւնը, հեռատեսու -
թեան կողքին, մար -
տա հրաւէրները դի -
մագրա ւելու հրամա -
յա կան մըն է այսօր, աւելի քան երբեք, ուր ալ գտնո ւինք,
Հայաստան թէ Լիբանան, Սուրիա եւ կամ այլ գաղութներ:
Յարգելի ընկերներ, ինչպէս բոլորս գիտենք, մեր կուսակ -
ցութիւնը արդէն 130 տարեկան է: Յոբելենական այս տարին
աւելի յիշատակելի դարձնելու համար մեր առջեւ ունինք ծրա -
գիրներ, զորս օրին պիտի տեղեկացնենք ձեզի:
Այս առիթով կոչ կþուղղեմ միասնաբար յարգելու մեր ուխտը
յանուն մեր հայրենիքին եւ սուրբ գաղափարին: Մեր կուսակ -
ցա կան թէ միութենական պարտաւորութիւններուն ու պարտա -
կանութիւններուն հանդէպ ունենանք առաւել լուրջ ու բծախըն -
դիր մօտեցում:
Պաշտօնները ոչ մէկուն սեփականութիւնն են, այլ միեւնոյն
գաղափարի երդուեալ կամ հաւատացող ընկերներու միջեւ
գործակցութեան միջոց մը, լաւագոյն կերպով ծառայելու ազ -
գին եւ հայրենիքին: Ահաւասիկ այս նպատակով ծնունդ առած
է Ս.Դ.Հ.Կուսակցութիւնը, եւ այս գաղափարին համար նահա -
տակուեցան Քսանները:
Ամբողջական, ընկերվարական, ազատ եւ անկախ Հայաս -
տանը մեր բոլորին գերագոյն երազն ու նպատակն է:
Կեցցե՜ն մեր զոյգ հայրենիքները, կեցցէ՜ հայ ժողովուրդը եւ
կեցցէ՜ Ս.Դ.Հ.Կ.-ը:

recommend to friends
  • gplus
  • pinterest

Աւելցնել մեկնաբանութիւններ

Մեկնաբանություններ