Արցախի Հանրապետութեան նախագահ Բակօ Սահակեանի
մամլոյ խօսնակ Դաւիթ Պապայեանի կարծիքով «Մայր Հայաս -
տանն ու սփիւռքը ճշմարտութիւնը աշխարհին ներկայացնելու
հարցով կարեւոր ընելիք ունին»:
Պապայեան այս մասին խօսած է օրեր առաջ, անդրադառ -
նա լով յատկապէս Արցախի սահմանակից Ալխանլու գիւղին մէջ
եղած դէպքին:
Այստեղ յիշեցնելու կարգով պէտք է նշել, որ 4 Յուլիսին այդ
գիւղին մէջ զոհուած էին երեխայ մը եւ կին մը, որոնք, ըստ
ազրպէյճանեան ԶԼՄ-ներու, սպաննուած էին հայկական կողմի
հակադարձ կրակին հետեւանքով: Ի դէպ Ալխանլուն նոյն այն
գիւղն է, որուն մէջ տեղակայուած հրետանիի ճամբով հայկա -
կան պաշտպանական ուժերու չորս զինածառայողներ նահա -
տակուած էին անցնող 17 Յունիսին :
Զոհուած զինուորներն էին ` Նարեկ Տիգրանի Գասպարեան,
Արայիկ Ռուդիկի Մատինեան, Վիգէն Ժիրայրի Պետրոսեան եւ
Վարդան Ծովակի Սարգսեան:
Դէպքէն անմիջապէս ետք Արցախի պաշտպանութեան բա -
նակի աղբիւրներ հաղորդագրութեամբ մը հանդէս գալով կը
յայտարարէին, որ եղածը անպատասխան պիտի չմնար ու յետ
այսու գործի պիտի դրուէին պատժիչ գործողութիւններ, որոնց
հիմնական նպատակն է լռեցնել հակառակորդի կողմի բոլոր
կրակակէտերը:
Սահմանին վրայ առկայ լարուածութիւնը նորութիւն մը չէ:
2016 -ի Ապրիլին եղած քառօրեայէն ետք ալ Ազրպէյճան չդադ -
րեցուց հրադադարի իր արդէն իսկ հերթական դարձած խախ -
տումները, շատ յաճախ գործի դնելով «քնացնելու» քաղաքա -
կանութիւն մը, որուն հիմնական գիծն էր դանդաղ, բայց դի -
պուկ հարուածներ տալով սպաննել մեծ թիւով հայ զինուորներ:
Ու այս առումով է նաեւ, որ ոչինչ փոխուած է սահմանի ընդ -
հանուր իրադրութեան մէջ: Այսինքն, որ հակառակորդը կը շա -
րունակէ խախտումներ կատարել ու գործի դնել հայ զինուոր -
ներ սպաննելու քաղաքականութիւնը, բոլորիս համար դարձած
է պարզորոշ:
Ու այդ ընդհանուր իրադրութեան ու յատկապէս Արցախի
իրադարձութիւններուն հետեւող եւ հասարակական կարծիք
ստեղծողներուն մօտ հասունցած է այն գաղափարը, որ հայկա -
կան կողմը ամէն գնով պէտք է համապատասխան կերպով ար -
ձագանգէ եղածներուն եւ եթէ հարկ ըլլայ կատարէ նախայար -
ձակ եւ կանխարգելիչ գործողութիւններ:
Երեք տարի առաջ, երբ հարցազրոյց մը կատարեցի ՀՀ պաշտ -
պանութեան նախարար Սէյրան Օհանեանին հետ, պարոն նա -
խարարը մանրամասն բացատրութիւններ տուաւ սահմանին
առկայ ընդհանուր իրադրութեան մասին, նշելով նաեւ, որ հայ -
կական կողմը, օգտագործելով իւրաքանչիւր յարմար առիթ, կը
շարունակէ տարբեր միջոցներ գործադրել եւ զինուորական
տարբեր մեթոտներ գործի դնելով կը փորձէ թակարդներ լարել
եւ կանխել ամէն տեսակի թափանցման (տիվէրսիոն փորձ)
փորձ:
Այդ օրերուն հանրութեան զգօնութիւնը՝ կապուած Արցախի
սահմաններու ընդհանուր դրութեան, այսօրուան «ուժգնու թիւն»ը
չունէր: Ճիշդ է, որ Արցախի սահմանին կատարուած իւրա քան -
չիւր զարգացում տեղ կը գտնէր լրահոսին եւ լրատուա կան
ծառայութիւններու հաղորդումներուն մէջ, բայց յստակ էր, որ
թէ՛ Հայաստանի եւ թէ սփիւռքի հասարակութեանց համար այդ
դէպքերը այսօրուան նշանակութիւնը չունէին:
Արցախեան քառօրեան կը փոխէր բոլոր ընկալումները: Ու
մարդիկ, պարզ քաղաքացիներ կը հասկնային, որ արցախեան
սահմաններուն վրայ եղած իւրաքանչիւր մանրամասնութիւն
մեծ կարեւորութիւն ունի: Այսօր կայ նաեւ այդ դէպքերուն հե -
տեւելու յաւելեալ հետաքրքրութիւն, որ նաեւ կը բացատրուի
եղած զարգացումներէն ետք վերլուծութիւն մը ընելու կամ
եղածէն անդին՝ գալիք օրերուն սահմանին տեղի ունենալիքը
«կանխագուշակելու»ն հետ:
Այստեղ պէտք է անպայման շեշտադրել եւ ի մտի ունենալ,
որ հակառակ բոլոր անտեղի խօսակցութիւններուն, յատկապէս
քառօրեայի օրերուն երեւան եկած տրամադրութիւնները կը
բխէին խորքային եւ ոչ անցողիկ աղբիւրէ մը, եւ անով պէտք է
բացատրել այդ օրերուն ընկերային ցանցերու վրայ «պտըտող»
լոզունգը, որուն համաձայն, «բոլոր երկիրներուն մէջ պատե -
րազ մի ընթացքին կþարտագաղթեն, բացի Հայաստանէն, ուր
պատերազմներու ատեն ներգաղթի մեծ ալիք մը կþըլլայ»:
Այս խօսքը միայն ֆէյսպուքեան «ճշմարտութիւն» մը չէ, այլ՝
իրականութիւն, եւ կան տասնեակ դէպքեր, երբ Մոսկուայի,
Սպանիոյ, Ֆրանսայի ու նոյնիսկ ԱՄՆ-ի իրենց «տաք» օճախ -
ները ձգած հայորդիք կը հասնէին Երեւան, հոնկէ մեկնելու Ար -
ցախ ու սահման:
Վերադառնալով սահմանին վրայ գրանցուած ընդհանուր
լարուածութեան, պէտք չէ մոռնալ, որ ԵԱՀԿի Մինսքի խումբի
համանախագահներու յայտարարութեան մէջ (19 Յունիս, Պա -
քու) համանախագահները իրենց «կոչ»ի սլաքները առաջին
հերթին կþուղղէին դէպի Պաքու եւ անկէ ետք այդ կոչը կը հաս -
ցէագրէին Հայաստանի ու Արցախի Հանրապետութեան ղեկա -
վարութեան: Այդ յայտարարութեան մէջ մասնաւորապէս կþըսուէր.
«Համանախագահները Ազրպէյճանի ղեկավարներուն կոչ
կþընեն ձեռնարկելու լարուածութեան յետագայ սրումներէն
խուսափելու միջոցներու: Համանախագահները նոյն ուղերձով
կը դիմեն Հայաստանի ղեկավարներուն եւ Լեռնային Ղարա -
բաղի փաստացի իշխանութեան: Համանախագահները կող -
մերուն կը յորդորեն ձեռք առնել միջոցներ, որոնք թոյլ կու տան
մեղմել լարուածութիւնը շփման գիծին, ինչպէս նաեւ Հայաս -
տա նի եւ Ազրպէյճանի միջազգային սահմաններուն վրայ: Ե ր -
կու մայրաքաղաքներուն մէջ համանախագահները կողմերուն
կոչ կþընեն բարեխղճութեամբ եւ քաղաքական կամքի դրսեւոր -
մամբ վերսկսելու բովանդակային բանակցութիւնները»:
Արցախի սահմաններուն տեղի ունեցած դէպքերուն վերա -
բերեալ ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խումբին հրապարակած կոչերը նո րու -
թիւն մը չեն: Դատապարտում, լարուածութիւնը մեղմելու կոչ եւ
խնդիրին լուծումը խաղաղ բանակցային ճանապարհով լուծե -
լու անհրաժեշտութեան մասին հերթական անգամ հնչած կո -
չեր, որոնք ոչ մէկ անգամ խնդիրին առընթեր «դրական տինա -
միզմ» մը ստեղծելու ուժը ունին:
Արցախեան իրադարձութիւններու վերաբերեալ շատ մը
վեր լուծողներ այն կարծիքը կը յայտնեն, որ հակառակորդին
կատարած գործողութիւնները անմիջականօրէն կապ ունին
Պաքուի «ալիեւեան գլան»էն ներս տեղի ունեցող ներքին սառ
ու տաք ցնցումներուն հետ:
Տնտեսական տագնապ, իշխանութիւնը պահելու խնդիր ու
մանաւանդ հասարակութեան ուշադրութիւնը դէպի տարբեր
ուղղութիւններ թեքելու խնդիր: Ու բնական է նաեւ, որ այս
հարցերուն վերաբերեալ Պաքուն ներկայ դրութեամբ խորքային
լուծումներ առաջ բերելու ներուժը չունի: Աւելին, նաւթի գինե րու
շարունակական անկումին հետ սպասելի է, որ ներքին քաոսի
մը առաջքը առնելու համար Ալիեւ եւ իր համախոհները հերթա -
կան անգամ զինուորական մեծ գործողութիւն մը շղթայազեր ծեն:
Ամէն պարագայի, այսօր ոչ ոք կրնայ վստահեցնել, որ վաղն
իսկ Արցախի սահմաններուն վրայ նոր պատերազմ մը պիտի
չբռնկի: Ու այս մօտեցումին ամէնէն գլխաւոր ապացոյցը տար -
բեր ԶԼՄ-ներու կողմէ լոյսին տրուած այն հրապարակումներն
են, ըստ որոնց, երկու կողմերն ալ «մինչեւ իրենց ատամները»
զինուած են եւ սահմանին մեծ քանակութեամբ զինամթերքի
կուտակում կայ:
Արցախի մէջ տեղի ունեցող դէպքերու ընդհանուր տեսարա -
նին մէջ նոր ձեւաչափի մը շեշտը կը զգացուի: Խօսքը Պաքուի
կողմէ գործի դրուած՝ իր քաղաքացիները որպէս «մարդկային
վահան» օգտագործելու մարտավարութիւնն է, որուն ակա -
նատեսը դարձանք ազրպէյճանական Ալխանլու գիւղին մէջ, ուր
բաւական «մութ» պայմաններու տակ, իբրեւ թէ հայկական
կողմի պատասխան կրակներուն հետեւանքով, կը զոհուէին
երեխայ մը եւ կին մը: Այս դէպքին չարաշահումը եւ միջազգա -
յին հանրութեան մօտ եղածին վերաբերեալ «գութ որսալ»ու
Պաքուի այս մօտեցումը նորութիւն մը չէ, սակայն եղածին
«թայմինկ»ն ու դէպքը ամէն գնով հանրայնացնելու փորձերը
ցոյց կու տան, որ Պաքու հակամարտութեան այս փուլին պիտի
փորձէ ամէն գնով նոր «խաղաոճ» մը որդեգրել:
Այսօրինակ միջոցներու որդեգրումը կը մատնէ նաեւ, որ
Ազրպէյճանի համար գէթ այս պահուն սպառած են հայկական
սահմանները թափանցելու կամ նոյնիսկ տարբեր տեսակի ա -
ռաւելութիւններ գրանցելու բոլոր միջոցները:
Ու այս մօտեցումին դիմաց յստակ է, որ մենք ականատես
կրնանք դառնալ միջազգային թատերաբեմին վրայ օգտա -
գործուող նոր սադրանքներու, որոնց ճնշիչ մասը կապ ունի
տեղատուական պատերազմին մէջ ու այդ պատերազմէն միա -
ւորներ կորզելու մօտեցումներուն հետ:
Ու այս պարագային է նաեւ, որ, ինչպէս Արցախի Հանրա -
պետութեան նախագահի մամլոյ խօսնակը ըսած է, «Մայր Հա -
յաստանն ու սփիւռքը ճշմարտութիւնը աշխարհին ներկա -
յացնե լու հարցով կարեւոր ընելիք ունին»:
Նոր տեսակի սադրանքներու գործի դրուիլը սպասելի է, մա -
նա ւանդ որ Պաքուի իշխանութիւններուն «ներքին խոհանոց»ը
իր հանրութեան ուշադրութիւնը մոլորեցնելու խիստ պահանջ -
քը ունի:

ՍԱԳՕ ԱՐԵԱՆ

recommend to friends
  • gplus
  • pinterest

Աւելցնել մեկնաբանութիւններ

Մեկնաբանություններ