26 տարիներ առաջ այսօրը, նոր էջ
բացուեցաւ հայոց պետա կանութեան
հոլովոյթի պատմութեան մէջ:
Հայաստանի երրորդ հանրապե տու -
թիւնը դարձաւ փաստ եւ իրականութիւն:
Ժողովրդային հանրաքուէն կու գար
ձայներու բացարձակ մեծամասնու -
թեամբ «այո» ըսելու անկախութեան
ընտրանքին:
Միջազգային եւ տարածաշրջանին
սրընթաց վերիվայրումները, ռազմա -
քա ղաքական կտրուկ փոփոխութիւն նե -
րը եւ արցախեան թէժ մարտերը պար -
տադ րեցին այնպիսի իրավիճակ մը, որ
Հայաստան պիտի ընտրէր իր ինքնու -
րոյն ուղին, պիտի ընթանար այն ճա -
նա պարհով որ տարրական իրաւունքն
է իւրաքանչիւր ժողովուրդի: Անկախ էր
Հայաստանը եւ պատրաստ միանալու
միջազգային մեծ ընտանիքին:
Հայութեան համար անկախութեան նուաճումը երկնառաք
պար գեւ մը չէ: Պատահական իրադարձութեանց հետեւանքը չէ
բնաւ: Այլոց կամքին եւ քմայքին արգասիքը` երբեք: Այլեւ` դարե -
րու խորքէն եկած պատմութեան արձագանգը, հարիւրամեակնե -
րու գոյապայքարի մը արդիւնքը, հերոսական սխրանքներու բնա -
կան եւ արդար վաստակը։ Ինչպիսի՜ սերունդներ ռազմադաշտե -
րու վրայ թէ աշխարհացրիւ գաղթօճախներու մէջ, կախաղաննե -
րու ձողափայտերէն թէ գուպարներու յորձանուտին մէջ երազեցին
շօշափել անկախ պետականութեան իրողութիւնը, փայփայեցին
ազատութեան գաղափարը, սերմանեցին անկախ ըլլալու բեկրան -
քին հունտերը, զօրաշարժեցին զանգուածները այդ վսեմ իտէալով։
Թող չկարծուի, որ
հայոց անկախու թիւնը
առնչուած է 1918-էն
ետք կեանքի կոչուած
առաջին, երկրորդ եւ
երրորդ հանրապե -
տու թիւններով։ Դեռ
Քրիստոսէ առաջ տա -
րածաշրջանին մէջ
հայոց ինքնուրոյն
պետականութիւնը
առկայ էր՝ հասնելով
տէրութեան մակար -
դակի՝ իր խօսքն ու
կամքը թելադրող
յարակից ժողովուրդ -
ներու։ Թէեւ արտա -
քին գործօններ, այ -
լա զան հորդաներ եւ
արշա ւող բարբարոս -
ներ սպառնացին անոր, խախտեցին զար գաց ման բնական գոր -
ծընթացը հայութեան, ջնջեցին Հայաստանը քարտէ զէն, ենթադ -
րելով՝ որ հալածանքի եւ սրածութեան միջոցնե րով կրնան խեղդել
հայոց ազատութեան եւ անկախութեան ձըգ տու մը։ Եթէ ֆիզիքա -
կան դաժանութիւնը ահաւոր էր իր վայրագու թեամբ, աննախա -
դէպ էր իր դժխեմութեամբ, աւերիչ ու քանդիչ իր էու թեամբ, սա -
կայն՝ ազատութեան բարոյական ուժականութիւնը եղաւ տիրա -
կան, կրցաւ շրջանցել ահեղ վճիռները օտարներու եւ 1991-ին
հայ րենի հողին վրայ դարձեալ ծածանեցաւ ազատու թեան դրօշը՝
իր երեք վառ գոյներով։
Այսօր, կþապրինք ժամանակաշրջանի մը մէջ, երբ աշխարհա -
քա ղաքական շահերն ու պայմանները կը պարտաւորեցնեն հա -
մարկում ժողովուրդներու, երկիրներու եւ տարածաշրջաններու
միջեւ։ Ամէն ինչ շաղկապուած է իրարու՝ տնտեսական, քաղաքա -
կան, ռազմական, բարոյական, հոգեւոր ոլորտներէ ներս։ Շփում -
ներն ու ազդեցութիւնները համատարած են։ Հորիզոնական յա -
րա բերութիւնները շատ համոզիչ եւ տրամաբանական։ Շղթայի մը
օղակներու նմանող՝ իրարու զօդուած, իրարմով սնուող։ Այս տուեալ -
ներով անհեթեթութիւն է խօսիլ բացարձակ եւ մեկուսացեալ ան -
կախութեան մասին։ Համընդհանուր հոսանքը ստեղծած է իրերու
նոր իրավիճակ, ըմբռնումներ. նորովի մօտեցում եւ հայեցակարգ։
Ո՞ւր ենք մենք որպէս ազատութիւն նուաճած ժողովուրդ եւ
անկախութիւն կերտած պետութիւն։ Ծով տառապանքներէ, ան -
տեղիտալի պայքարներէ, գերմարդկային հերոսութիւններէ ետք
արժանավայել կերպով կրնա՞նք բաց ճակատով ներկայանալ
պատմութեան դատաստանին. կրնա՞նք ինքնավստահօրէն ա -
պացուցել մեր տեղն ու դիրքը միջազգային մեծ ընտանիքին մէջ։
26 տարիներու մօտիկ անցեալը մտածել կու տայ կարեւորա -
գոյնին մասին.- լիարժէքօրէն արժեցուցա՞ծ ենք անկախութեան
յաղթանակն ու իմաստը։
Ինչո՞ւ ժողովուրդներ անհաւասար մարտեր կը մղեն յանուն
ազատութեան։ Յստակ է.- որպէսզի իրենց բնօրրանին մէջ բար -
գաւաճին, արարեն, ազատօրէն շնչեն ու գործեն, բազմանան ու
ստեղծագործեն, մարդկութեան բերեն իրենց նպաստը եւ ներդնեն
հոգեմտաւոր ու տնտեսական լուման։ Ի հարկէ, կաշկանդումն ու
կապանքները կը խոչընդոտեն՝ ամլացնելով ազգի մը ստեղծա -
գործ ոգին ու թռիչքը։ Սակայն, կը բա -
խինք կոշտ իրականութեան մը, յուսա -
բեկիչ իրողութեան մը, երբ կþար ձա -
նագ րենք, թէ մեր ժո ղովուրդին մեծ տո -
կոսը տակաւին հեռու է հայրե նիքին
մէջ ծուա րելու միտքէն եւ նախա ձեռ -
նու թենէն։ Եւ աւելին՝ հայրենալքու մի
26-ամեայ ծաւալները կը յառա ջաց նեն
մեծ հարցական մը՝ արդ եօ՞ք ազա տու -
թիւն կþերազենք ազատօրէն հեռա նալու
մայր հողէն. արդեօ՞ք անկախու թեան
ոգեւորիչ խօսքերը ինքնախաբէու թեան
պղպջակներ չէին։ Ի՜նչ հրաշալի տո -
ղեր են գրուած անկախու թեան շուրջ՝ երբ
չկար այդ, իսկ երբ այդ ունինք՝ եղած
ենք խօս քադրուժ, պարտազանց եւ
հայ րենախոյս։
Տեղին է վերյիշեցնել, որ անկախու -
թեան հռչակման զուգահեռ՝ Արցախի
մէջ տեղի կþունենային թէժ մարտեր։ Կարծէք անկախու թիւնը
կþամ րագրուէր ռազմաճակատներու վրայ եւս՝ երբ արի ա րանց
հազարաւոր հա յորդիք կը կռուէին Ղարաբաղի կիրճերուն, գիւ -
ղերուն եւ կածան նե րուն մէջ։ Արեան մկրտութեան ճամբով կþանց -
նէր հանուր հա յութիւնը եւ Արցախի ու յարակից շրջաններու
ազատագրութեամբ անկախութիւնը կþամբողջանար յաղթանակի
դափնեպսակով։ Զէն ի ձեռին խրամատներու ետին կանգնած
հայկական կամա ւորական ջոկատները, ինքնակամ վաշտերը,
ապա՝ բանակային ները ազատութեան գաղափարականին կու
տային ոգի եւ բովան դակութիւն։ Այս առթիւ, մեր պարտքն ու
պար տաւորութիւնն է խոնարհիլ հայրենիքի նահատակներու շի -
րիմներուն, ըլլալ երա խտագէտ որբեւայրիներու, որդեկորոյս
մայրերու, հաշման -
դամ դարձած հերոս -
ներու եւ կռուի բովէն
անցած հայոց արի -
ներուն։ Հազարա ւոր -
ներ ինկան, որպէսզի
հայրենի երկինքը
ըլլայ անամպ, հայ
օճախին երդիքը ան -
վտանգ եւ հայ մա -
նուկին ժպիտը ան -
պակաս։ Այս առթիւ,
դասալիքներ եւ հայ -
րենիքը փնովող խըռ -
պոտ աղմկարար ներ
իրաւունք ունի՞ն ան -
կախութենէն շա ղակ -
րատելու։
Հայաստանի ան -
կախութեան նշման
նախօրէին տեղի ունեցաւ Հայաստան-Սփիւռք 6-րդ համաժողովը
քաղաքամայր Երեւանի մէջ։ Շուրջ 2000 մասնակիցներ Հայաս -
տանէն, Արցախէն եւ սփիւռքի մի քանի տասնեակ գաղթօճախ -
ներէն համախմբուած էին արծարծելու հայութիւնը յուզող այն
հիմնահարցերը, որոնք կարիքն ունին անյապաղ լուծումներու։
Մերօրեայ մեծագոյն վէրքը, դիպուկ կերպով բնութագրելով Արամ
Ա. Կաթողիկոս ըսաւ.- «Հայաստան կը պարպուի, Սփիւռքը կը
մաշի»։ Այո, սա է դժխեմ պատկերը։
Ըլլալով իրապաշտ, տեսնելով եւ ապրելով ազգը գահավիժող
սայթաքումներն ու բացթողումները, գիտակցելով օրուան հրա -
մայականները, տագնապելով դաժան իրականութեամբ, յստակ -
օրէն կը գծուի մէկ ճանապարհ՝ առլցուիլ հաւատքով, յոյսով եւ
ապագայի վա՛ռ տեսլականով։ Չմոռնանք, որ շատ աւելի վատ
պայմաններ, անճրկող եւ ընկճող հանգամանքներ արդէն կը
մնան անցեալին, եղած են յուշեր եւ փուշեր, եւ աւելին՝ ունինք
ամենաթանկագինը՝ անկախ պետականութիւնը՝ իր ազատ ժո -
ղովուրդով եւ քաջարի բանակով։
Անկախութեան տօնակատարութիւնը խորքին մէջ ջրբաժան է
յետադարձ հայեացքի եւ ապագայի հորիզոններու միջեւ։ Անց -
եալէն դասեր քաղելով, ախտաճանաչելով պատմութեան խոցելի
կէտերը, ճշդորոշելով թերացումները կը նայինք վաղուան ծրա -
գիրներուն եւ մարտահրաւէրներուն այնպիսի շրջահայեա ցու -
թեամբ եւ վճռականութեամբ, որոնք կþըլլան գրաւականները
անկախութեան ամրապնդման։ Թոյլատրելի չէ որեւէ կորուստ
կամ կաղացում անկախութեան վսեմ նպատակներէն, ոչ ալ
յումպէտս թերահաւատութիւն կամ թուլակամութիւն, որոնք կը
խաթարեն անկախութեան մեր երթը։
Յանուն հայկական պետականութեան, հայրենաբնակ հողա -
տէր ժողովուրդին, անսասան զինուժին եւ ազատագրուած Արցա -
խին՝ անկախութեան օրուան այս առաւօտը պիտի հնչեն հազար
շեփոր, որպէս արդար արգասիքը դարերու երազին, նահատակ -
եալ սերունդներուն եւ ազատ ու անկախ ապրիլ ցանկացած հայ
ժողովուրդին։
Փա՛ռք անկախութեան ճանապարհին ինկած հերոսներուն։
Կեցցէ՛ Հայաստանի երրորդ հանրապետութեան ծնունդն ու
յաւերժական ՀԱՅԱՍՏԱՆը։

recommend to friends
  • gplus
  • pinterest

Աւելցնել մեկնաբանութիւններ

Մեկնաբանություններ