Հայաստանի երրորդ հանրապետութեան պատմութեան ամե նա -
մռայլ էջը անկասկած Հոկտեմբեր 27-ն է. 1999 թուականին:
Հայոց եղբայրասպանութեան զոհերուն «հարուստ» անուանա -
ցան կին աւելցան 8 պետական գործիչներ: Եւ աւելին, այս անգամ թի -
րախ էր պետականութիւնն ու բանակը` իրենց երկու կարկառուն դէմ -
քերով:
Նորաբողբոջ երրորդ հանրապետութիւնը, որ ետին ձգած էր ար -
ցախեան պատերազմին ծանր հետեւանքները յաղթական աւարտով,
կը դիմագրաւէր տնտեսական բարդ խնդիրներ, ունէր արտաքին եւ
ներքին քաղաքական յոլովաթիւ օրակարգեր, երբ յամրաքայլ կþընթա -
նար քիչ մը յուսադրիչ տուեալներով, ահա պետականութեան խոր հըր -
դանիշ Ազգային Ժողովը կը դառնար արիւնալի թատերաբեմ` ցնցե լով
ազգն ու միջազգային հանրութիւնը: Աննախադէպ դաւադրութիւն մը
կը սարքուէր խորհրդաւոր եւ մութ պայմաններու մէջ:
1999-ին ազգն ու պետութիւնը սկսած էին թեւեր առնել: Ներքաղա -
քա կան առումով «Միասնութիւն» դաշինքը իր երկու յենասիւներով`
Կարէն Դիմիրճեանով եւ Վազգէն Սարգսեանով յուսալի կռուաններ էին,
որոնք համարեա դարձած էին համազգային առաջնորդներ: Ան դին
Հայաստան-Սփիւռք առաջին խորհրդաժողովը լայն հորիզոններ կը բա -
նար հայութեան ընդառաջ: Օրուան վարչապետ, սակայն էու թեամբ
սպարապետ Վազգէն Սարգսեան բամբ ձայնով կը հաւաս տիացնէր
«21-րդ դարը մերն է լինելու»: Կը թուէր, թէ Հայաստան գտած էր իր
բնականոն հունը եւ ներքին, արտաքին, ռազմական ու տնտեսական
ոլորտներէ ներս պիտի յառաջանայ հեզահոս ընթացքով:
Այս յուսավառ ու խանդավառ օրերը խափանուեցան 27 Հոկտեմ -
բերի նախճիրով` երկիրը դարձնելով թեւաթափ եւ ժողովուրդը պատ -
րանաթափ:
Թող չկարծուի որ երկու մեծազդեցիկ դէմքերուն ուղղուած էր հար -
ւածը: Նոյնիսկ կարելի է պնդել, որ նշաւակը երկիրն էր ու հայուն հա -
ւատքը` իր հայրենիքին հանդէպ:
Ինչո՞ւ արագ թափով ժողովրդական եւ յուսաստեղծ անհատակա -
նութիւններ դարձան Կարէն Դեմիրճեանն ու Վազգէն Սարգսեանը:
Մարդկանց յիշողութեանց մէջ անմոռանալի կը մնային Կարէն
Դեմիրճեանի Հայաստանը ղեկավարած օրերը` իր արդիւնաբերական,
տնտեսական, կրթամշակութային, հոգեմտաւոր, գիտական սրընթաց
վերելքով: Այսօր իսկ իր օրերուն կոթողուած շինութիւնները կþաղա -
ղա կեն, թէ ասուպի պէս ոսկեդար մը անցաւ հայոց երկինքէն: Մինչ
երբ հայրենիքին տէրերը դարձան նորաբոյս իշխանաւորներ, կարծէք
կանգ առաւ շինարարական եռանդը. այժմ կիսատ մնացած կառոյց -
ներ, բեկորներու նմանող լքեալ հիմնարկներ այդ կը վկայեն ցաւ ի
սիրտ: Ժողովուրդը չի՞ կրնար զանազանել լաւը վատէն, կամ` վատը
վատագոյնէն: Եւ երբ Կ. Դեմիրճեանի վրայ կը կեդրոնանային ուշադ -
րութիւնները, ամբոխները գրկաբաց կþընդունէին զինք, երբ ան երկ -
նառաք փրկիչի սկսած էր նմանիլ, բնականաբար Հայաստանի թա -
քուն ոսոխները յաչաղկոտ ու չարախինդ հայեացքով պիտի հետեւէին
այդ դրական իրադարձութեանց:
Մտածելու մղող փաստ է, թէ հայերս տառապած ենք քաղաքական
հմուտ եւ հեռատես գործիչներու պակասէն: Իրատես ու գործիմաց
միտքեր յաճախ խեղդուած են ամբոխին ժխորին մէջ: Տառապած ենք
նաեւ նուիրեալ, անձնազոհ եւ հայրենապաշտ գործիչներու սակաւա -
գոյութենէն: Եզակիներէն էր Կ. Դեմիրճեան, որ հմտօրէն խուսանաւեց
Քրիմլինի մեքենայութիւններէն, ճկուն յարաբերութիւններ մշակեց
հա րեւաններու հետ եւ զարկ տուաւ ժողովուրդին բարեկեցութեան`
մեծապէս օգտագործելով մշակելի հողը, Հայաստանի մարդուժը, սա -
տարելով մշակոյթին եւ ենթակառոյցներու հզօրացման: Ան լաւապէս
կը ճանչնար մեր երկիրն ու ժողովուրդը, եւ ըստ այնմ ծառայեց անոնց:
Պահը այնպիսին էր, որ պետականութեան կողքին անհրաժեշտ էր
երկաթեայ բռունցք մը` կազմակերպելու համար բանակը, սանձելու հա -
մար անիշխանական եւ ինքնագլուխ տարրերը, զսպելու համար ճո -
ռո մաբան արկածախնդիրները: Սպարապետ կոչումը արդարօրէն նուա -
ճած Վազգէն Սարգսեան օրուան հզօրն էր: Ան էր որ կրնար լրացնել
պետականութեան կայացման գործընթացը, որովհետեւ կոփուած էր
մարտադաշտին վրայ, ողջ էութեամբ կլանուած էր բանակաշինու թեամբ,
գրիչէն աւելի սիրեց զէնքը` պատմութենէն սորվելով որ բա նակով կþա -
պահովուի Հայաստանի ու հայութեան անվտանգութիւնը: Կորովա -
միտ մտաւորականը կորովալից էր ռազմական ասպարէզէն ներս
նաեւ: Օ՜, ինչքան կը գուրգուրար իւրաքանչիւր հրետանիի, հրա սայլի
եւ հրացանի վրայ, եւ աւելին` իրեն հաւատարիմ զինակիցներու վրայ:
Արդ, հիախառն զգացումներով կը յիշենք այդ կարճատեւ խոստում -
նալից շրջանը, հոգեխռով տրամադրութեամբ կը յուշածենք երկու մեծ
նահատակներն ու իրենց հետ դիտապաստ ինկած զոհերը, բայց ա -
ռա ւել` չմարսուող զայրոյթով կþանդրադառնանք այն իրողութեան, որ
ազգին ողնաշարը դաշունահարած թաքուն ուժերը, Հոկտեմբեր 27-ի
պատուիրատուները կը մնան չբացայայտուած: Ակնբախ է, որ այդ
ոճիրէն ետք եղան բազում օգտուողներ, մեծերու բացակայութիւնը
ջուրի երես հանեց աշխոյժ ճարպիկներ եւ միջակութիւններ, մարդիկ
հնարամտօրէն շահագործեցին պահը սեփական աթոռի, իշխանու -
թեան եւ յետին նպատակներու համար:
Ահա 18 տարիներ ետք կը կրկնենք նոյն հարցումը.- Մինչեւ ե՞րբ
Հոկտեմբեր 27-ի թղթածրարը պիտի մնայ խորհրդաւոր:
Այս հարցումին պատասխանը կը սպասեն ոչ միայն նահա տակնե -
րուն հարազատները, այլեւ` ազգն ու պատմութիւնը, արդարութիւնն
ու ճշմարտութիւնը:
Վերջապէս ե՞րբ պիտի լսենք ճշմարիտ խօսքը:
Աւելի ստոյգ` երբեւիցէ պիտի իմանա՞նք ճշմարտութիւնը:
Բայց այսօր` բիւր յարգանք ու խոնարհում Հոկտեմբեր 27-ի նահա -
տակներու խնկելի յիշատակին:

ԱՒԵՏԻՍ ՌԱԶՄԻԿ

recommend to friends
  • gplus
  • pinterest

Աւելցնել մեկնաբանութիւններ

Մեկնաբանություններ